- Do czego można porównać wjazd na IED? – pyta mnie doświadczony misjonarz. I zaraz dodaje: – Do wypadku samochodowego.

- Co robi z tobą ekipa pogotowia ratunkowego, nawet jeśli wydajesz się być cały? – mój rozmówca drąży temat wypadku. – Usztywniają cię i wiozą do szpitala, bo a nuż masz jakieś wewnętrzne urazy, które dopiero po czasie mogą cię zabić.

- A co dzieje się z żołnierzem, który nie ma widocznych urazów po przygodzie z „ajdikiem”? – słyszę kolejne pytanie. – Wraca do bazy, lekarz ogląda go raz jeszcze, spojrzy w oko, ostuka młoteczkiem i tyle.

Mój rozmówca wie, co mówi – sam „zaliczył ajdika”. Miał jednak szczęście – w Giro natrafił na lekarza, który nie czekając na objawy wewnętrznych urazów, wystawił mu skierowanie do szpitala. Medyk był na świeżo po rozmowie z amerykańską lekarką, która opowiedziała mu o zasadach opieki nad poszkodowanymi przez IED wojskowymi z US Army. Zgodnie z tymi regułami żołnierz, nawet jeśli wydaje się być cały, musi przejść kompleksowe badania, w tym EEG i tomografię głowy.

Zwłaszcza ta ostatnia jest istotna i musi zostać wykonana jak najszybciej.

Takie postępowanie zaleca też dowództwo ISAF. Niestety, najbliższy tomograf znajduje się w szpitalu w Bagram. Z Ghazni względnie łatwo tam dotrzeć, z mniejszych baz już nie…

Sylwetka afgańskiego starca mignęła nam na monitorze zamontowanym wewnątrz rosomaka. Kamera uchwyciła siedzącego mężczyznę, gdy transporter przejeżdżał obok niego. Chwilę potem usłyszeliśmy głuchy odgłos, a w radio poszła wiadomość, że jeden z rośków wjechał na ajdika…

- Szczerbinka, szczerbinka! Widziałeś tego starego!? – pytał mnie jeden z żołnierzy. Nie bardzo wiedziałem, o co mu chodzi, ale kiwnąłem głową, bo starca rzeczywiście widziałem. Co stało się z nim później, nie mam pojęcia, bo po ataku jakby zapadł się pod ziemię.

Ale dlaczego szczerbinka? Bo to słowo najlepiej oddaje sytuację, w której żywy człowiek staje się częścią prymitywnego systemu celowniczego. Bojownik, który zamierza zdetonować IED, najczęściej nie jest samobójcą. Chcąc przeżyć atak, musi to zrobić z bezpiecznego miejsca. I nie chodzi tyle o ochronę przed odłamkami, co o możliwość ucieczki przed żołnierzami koalicji.

Im jednak dalej, tym gorzej widać miejsce, gdzie ukryta jest bomba. A tę trzeba zdetonować dokładnie wtedy, gdy pojazd przejeżdża obok.

Jeśli zamachowiec działa w terenie miejskim czy przy uczęszczanej drodze, łatwo mu znaleźć jakiś punkt odniesienia – słup, drzewo, fragment bariery itp. Jednak na „off-roadzie” musi kombinować. I stąd pomysły na rozmaite szczerbinki – od kupek kamieni po żywego człowieka.

Sadza się go w linii prostej od podłożonego ładunku, samemu chowając się dalej na jej przedłużeniu. I gdy pojazd koalicji mija żywą szczerbinkę, wystarczy odpalić ajdika. Oczywiście, szczerbinka zwykle nie siedzi na linii dobrowolnie, tylko pod lufą…

Ta historia wróciła do mnie, gdy usłyszałem o raporcie ONZ na temat strat cywilnych w Afganistanie. Mowa w nim m.in. o tym, że miażdżąca większość zabitych Afgańczyków to ofiary talibów. Ci bowiem, by dopaść żołnierzy koalicji, nie cofną się przed niczym – nawet przed narażaniem i odbieraniem życia pobratymcom.

Historia ze szczerbinką to tylko maleńki dowód na potwierdzenie tych słów.

Dobra wiadomość dla tych, którzy paczki wysłali, i dla tych, którzy na nie oczekują. Z zapewnień Dowództwa Operacyjnego wynika, że wszystkie – ponad tysiąc sztuk – trafią do Afganistanu do połowy sierpnia.

Martwić nie muszą się też te rodziny, które oddały paczki po 10 lipca – mimo, że dotarły do miejsca składowania po terminie, one również zostaną wysłane.

O tym, jak będzie wyglądała dystrybucja na miejscu, postaram się napisać później.

Na waszą prośbę próbowałem zasięgnąć języka w sprawie procedury medycznej, jaka czeka wracających do kraju żołnierzy. A wszystko przez węgorka jelitowego, pasożyta, którego wykryto u żołnierzy poprzedniej zmiany.

Formalnie wracający z Afganistanu żołnierze powinni być najpierw badani, a dopiero później puszczani do domów. W praktyce wyglądało to tak, że od razu wracali do najbliższych, a na badania stawiali się po kilku dniach.

Co czeka żołnierzy VII zmiany?

Plan jest następujący – wszyscy żołnierze mają zostać zbadani jeszcze w Afganistanie, tuż przed wylotem do Polski. Ale czy uda się na czas zorganizować medyków i ich przerzut? – tego na razie nie wiadomo.

Od moich rozmówców usłyszałem tylko, że zarówno w Afganistanie, jak i w kraju, są wystarczające zapasy leków, które w ciągu tygodnia skutecznie eliminują pasożyta.